Yeme Bozukluğu

Yeme bozukluğu, duygularla ve diğer durumlarla başa çıkmak için gıda kontrolünü kullandığımız bir zihinsel sağlık durumudur. Sağlıksız yeme davranışları, çok fazla veya çok az yemeyi veya kilonuz veya vücut şekliniz hakkında endişelenmeyi içerebilir.

Yeme Bozukluğu 

Yeme bozuklukları, insanların beslenme alışkanlıklarında anormal ve sağlıksız davranışlar sergilemesini ifade eder.

Mizaç bizim DNA genetiğimiz gibidir. Bireylerin mizacına göre yeme bozukluğu tanısı alması veya yeme bozukluğuna yatkınlığı değişir. Örn: Duyguları hissetmeyi arayan mizaç yapısında olan bireylerde duygusal yeme davranışı çok olduğu için bazen yeme bozukluğu olmasa bile yeme bozukluğu varmış gibi görülebilir lakin kusursuzluk arayan mizaç yapısında olan bireyler beslenmede düzenli, programlı oldukları için yeme bozukluğu tanısı kolay kolay almayabilirler. Dolayısıyla yeme bozukluğu yaşayan bireylerin bunu ortaya koyma biçimi her birimizin mizacına göre de değişiklik gösterecektir. Bu bozukluklar, kişinin yeme alışkanlıklarını, beslenme düzenini ve vücut algısını olumsuz yönde etkiler. Yeme bozuklukları genellikle psikolojik, duygusal ve sosyal faktörlerle ilişkilidir.

En yaygın yeme bozuklukları şunlardır:

  1. Anoreksiya Nervoza: Kişi kendini kilo kontrolü için aşırı açlık, yetersiz beslenme, aşırı egzersiz veya diğer yöntemlerle aç bırakır. Vücut ağırlığını korumak için gerçekçi olmayan bir korku ve endişe vardır.

  2. Bulimia Nervoza: Bu bozukluk, tekrarlayan aşırı yeme nöbetleri ile karakterizedir. Ardından bu nöbetlerin kontrolsüz bir şekilde kusma, laksatif veya diüretik kullanımı gibi zorlama davranışlarla takip edilmesiyle belirginleşir.

  3. Takıntılı-Kompulsif Yeme Bozukluğu (Binge Eating Disorder): Bu bozukluk, anormal miktarda yiyecek tüketme nöbetleriyle belirgindir, ancak ardından kusma veya aşırı egzersiz gibi zorlama davranışlar olmaz.

  4. Yeme Bozuklukları Belirtileri Taşıyan Diğer Tanımlanmış Bozukluklar: Bu kategori, anoreksiya nervoza, bulimiya nervoza veya takıntılı-kompulsif yeme bozukluğuna benzer semptomlar gösteren ancak bu bozukluklara tam olarak uymayan durumları içerir.

Yeme bozuklukları, kişinin fiziksel sağlığını ciddi şekilde etkileyebilir ve hatta yaşamı tehdit edebilir. Bu nedenle, tedavi edilmesi önemlidir ve psikoterapi, beslenme danışmanlığı ve bazı durumlarda tıbbi tedavi gibi yöntemler kullanılabilir. Tedavi genellikle multidisipliner bir yaklaşım gerektirir ve uzmanlık gerektirir.

Yeme Bozukluğu Belirtileri Nelerdir?

Yeme bozukluğu belirtileri kişiden kişiye farklılık gösterebilir ve belirli bir yeme bozukluğunun türüne bağlı olarak değişebilir. Ancak, genel olarak yaygın olan belirtiler şunlardır:

  1. Anormal Beslenme Alışkanlıkları: Aşırı yeme, aşırı açlık, düzenli öğün atlamak, yemekleri gizlice yeme veya belirli yiyecekleri reddetme gibi davranışlar.

  2. Vücut Ağırlığı ve Şekli Hakkında Aşırı Endişe: Kendini sürekli kilo kontrolü, vücut şekli ve boyutu hakkında aşırı endişeli hissetmek. Kendini şişman hissetmek, gerçekçi olmayan bir şekilde zayıf görünmek veya kilo kaybetme gereğine inanmak.

  3. Vücut İmajıyla İlgili Bozuk Algı: Gerçek vücut şeklini görmeme veya aşırı şişman olduğunu düşünme. Bu, "beden dismorfik bozukluğu" olarak da adlandırılır.

  4. Beslenme Alışkanlıkları ve Yeme Davranışlarında Gizlilik: Yeme alışkanlıklarını gizleme, yemek yerken yalnız olma isteği veya diğerlerinin gözünden uzak yemek yeme.

  5. Kilo Kontrolü İçin Aşırı Çaba: Aşırı egzersiz yapma, kusma, laksatif veya diüretik kullanımı gibi kilo kaybetme çabaları.

  6. Duygusal Belirtiler: Depresyon, anksiyete, stres, öfke veya duygusal gerginlik gibi duygusal belirtiler.

  7. Fiziksel Belirtiler: Yetersiz beslenme sonucu ortaya çıkan fiziksel belirtiler arasında yorgunluk, halsizlik, baş dönmesi, hafıza kaybı, saç dökülmesi, cilt problemleri ve regl döngüsünde bozukluklar yer alabilir.

  8. Sosyal ve İşlevsellikte Sorunlar: Yeme bozuklukları, kişinin sosyal ilişkilerini, okul veya iş performansını ve genel yaşam kalitesini olumsuz yönde etkileyebilir.

Yeme Bozukluğu Neden Olur? 

Yeme bozukluklarının ortaya çıkmasına neden olan birçok faktör vardır. Mizaç olarak yatkın olmak en önemli faktördür. Bu faktörler genellikle birbirleriyle etkileşim halindedir ve yeme bozukluklarının gelişiminde karmaşık bir rol oynarlar. Yeme bozukluklarına katkıda bulunan bazı yaygın faktörler şunlardır:

  1. Genetik Faktörler: Yeme bozuklukları genetik yatkınlık gösterebilir. Aile öyküsünde yeme bozuklukları olan bireylerde bu tür bozuklukları geliştirme riski daha yüksektir.

  2. Psikolojik ve Duygusal Faktörler: Duygusal travmalar, düşük özsaygı, stres, kaygı bozuklukları, depresyon ve diğer psikolojik faktörler yeme bozukluklarının ortaya çıkmasında rol oynayabilir. Bu tür duygusal zorluklar, kişinin yeme alışkanlıklarını ve vücut algısını etkileyebilir.

  3. Sosyal ve Kültürel Faktörler: Toplumun belirli bir vücut tipi veya boyutuna olan baskısı, yeme bozukluklarının gelişiminde rol oynayabilir. Medya, reklamlar ve sosyal medya gibi faktörler, insanların vücutlarıyla ilgili olumsuz algılar geliştirmesine ve idealize edilen vücut tipine ulaşma çabalarını artırabilir.

  4. Biyolojik Faktörler: Beyindeki kimyasal dengesizlikler veya hormonal değişiklikler yeme bozukluklarına katkıda bulunabilir. Örneğin, serotonin gibi nörotransmitterlerdeki dengesizlikler, yeme davranışlarını etkileyebilir.

  5. Kişisel Faktörler: Mükemmeliyetçilik eğilimleri, düşük özsaygı, kontrol kaygısı ve diğer kişisel özellikler, yeme bozukluklarının gelişiminde rol oynayabilir.

  6. Beden Görüntüsü ile İlgili Olumsuz Algılar: Kişinin kendini sürekli olarak kilolu veya şişman hissetmesi, vücutlarından memnun olmaması veya belirli bir vücut tipine ulaşma isteği gibi olumsuz beden algıları yeme bozukluklarının ortaya çıkmasına katkıda bulunabilir.

 Kaç Çeşit Yeme Bozukluğu Vardır?

Yeme bozuklukları farklı türlerde olabilir ve en yaygın olanları şunlardır:

  1. Anoreksiya Nervoza: Anoreksiya, kişinin aşırı kilo kaybetme ve düşük vücut ağırlığını koruma konusundaki obsesif bir isteğiyle karakterizedir. Bu, aşırı açlık, yetersiz beslenme, aşırı egzersiz ve diğer kilo kaybı yöntemlerinin kullanılmasıyla belirginleşir.

  2. Bulimia Nervoza: Bulimiya, tekrarlayan aşırı yeme nöbetleri ile karakterizedir. Bu nöbetler genellikle kontrolden çıkar ve ardından kusma, laksatif veya diüretik kullanımı gibi zorlama davranışlarla takip edilir.

  3. Takıntılı-Kompulsif Yeme Bozukluğu (Binge Eating Disorder): Bu bozukluk, anormal miktarda yiyecek tüketme nöbetleriyle belirgindir, ancak ardından kusma veya aşırı egzersiz gibi zorlama davranışlar olmaz. Kişi, yeme nöbetleri sırasında kontrolü kaybeder ve kendini tok hissedene kadar devam eder.

  4. Yeme Bozuklukları Belirtileri Taşıyan Diğer Tanımlanmış Bozukluklar: Bu kategori, anoreksiya nervoza, bulimiya nervoza veya takıntılı-kompulsif yeme bozukluğuna benzer semptomlar gösteren ancak bu bozukluklara tam olarak uymayan durumları içerir.

Yeme Bozukluğu Nasıl Aşılır?

Yeme bozukluğunu aşmak, kişinin fiziksel, duygusal ve psikolojik sağlığını iyileştirmeyi ve sağlıklı yeme alışkanlıklarını yeniden kazanmayı içeren uzun bir süreç olabilir. Yeme bozukluğunu aşmak için aşağıdaki adımlar yardımcı olabilir:

  1. Profesyonel Yardım Almak: Bir sağlık uzmanından (psikolog, doktor, diyetisyen vb.) yardım almak, yeme bozukluğunun tedavisi için ilk adımdır. Profesyonel bir değerlendirme, uygun tedavi seçeneklerini belirlemeye ve kişinin ihtiyaçlarına uygun bir tedavi planı oluşturmaya yardımcı olacaktır.

  2. Bireysel ve Grup Terapisi: Bireysel terapi, kişinin yeme bozukluğuyla ilişkili duyguları, düşünceleri ve davranışları anlamasına ve bunlarla başa çıkmasına yardımcı olabilir. Grup terapisi, kişinin diğer insanlarla deneyimlerini paylaşmasına ve destek almasına olanak tanır.

  3. Beslenme Danışmanlığı: Bir beslenme uzmanından sağlıklı beslenme alışkanlıkları ve beslenme dengesi konusunda danışmanlık almak önemlidir. Sağlıklı bir beslenme planı oluşturulmalı ve kişiye ihtiyacı olan besin öğelerini sağlamak için uygun bir diyet belirlenmelidir.

  4. Destek Sistemi Oluşturmak: Aile, arkadaşlar ve destek grupları gibi destek sistemleri, kişinin tedavi sürecinde önemli bir rol oynar. Bu destek sistemleri, kişinin duygusal destek almasına, güvenli bir ortamda duygularını ifade etmesine ve motivasyonunu artırmasına yardımcı olabilir.

  5. Sağlıklı Alışkanlıklar Geliştirmek: Düzenli ve dengeli bir beslenme düzeni oluşturmak, fiziksel aktiviteyi artırmak, stres yönetimi tekniklerini uygulamak ve uyku alışkanlıklarına dikkat etmek gibi sağlıklı alışkanlıklar geliştirmek yeme bozukluğunu aşmak için önemlidir.

  6. Geri Dönüşleri Kabul Etmek: Yeme bozukluğunu aşma süreci düzensiz olabilir ve geri dönüşler yaşanabilir. Ancak bu geri dönüşleri kabul etmek ve motivasyonu yeniden kazanmak önemlidir. Her geri dönüş, daha sağlıklı alışkanlıklar geliştirmek için bir fırsat olabilir.

Yeme Bozukluğu Nasıl Tedavi Edilir? 

Yeme bozukluğunun tedavisi, kişinin semptomlarına, sağlık durumuna ve ihtiyaçlarına göre değişebilir. Ancak genellikle multidisipliner bir yaklaşım gerektirir ve aşağıdaki tedavi yöntemleri kullanılabilir:

  1. Psikoterapi: Bireysel terapi, yeme bozukluğunun altında yatan duygusal ve psikolojik faktörlerle başa çıkmaya yardımcı olabilir. 

  2. Beslenme Danışmanlığı: Bir beslenme uzmanı, sağlıklı beslenme alışkanlıkları hakkında danışmanlık yapabilir, uygun bir beslenme planı oluşturabilir ve kişinin yeme alışkanlıklarını iyileştirmesine yardımcı olabilir.

  3. Tıbbi Takip ve Tedavi: Yeme bozukluğu olan kişilerin fiziksel sağlık durumlarını izlemek ve gerekirse tıbbi tedavi sağlamak önemlidir. Beslenme eksiklikleri, elektrolit dengesizlikleri, hormonal değişiklikler ve diğer tıbbi sorunlar tedavi edilmelidir.

  4. İlaç Tedavisi: Bazı durumlarda, yeme bozukluklarına eşlik eden depresyon, anksiyete veya diğer ruh sağlığı sorunları için ilaçlar reçete edilebilir. Bunlar, semptomları yönetmeye ve tedavi sürecini desteklemeye yardımcı olabilir.

  5. Destek Grupları: Destek grupları, yeme bozukluğu olan kişilerin birbirleriyle deneyimlerini paylaşmasına ve birbirlerine destek olmasına olanak tanır. Bu gruplar, kişinin motivasyonunu artırabilir ve iyileşme sürecini destekleyebilir.

  6. Aile Katılımı: Aile üyeleri, yeme bozukluğu olan kişinin tedavi sürecine aktif olarak katılmalı ve desteklemelidir. Aile terapisi, ailenin iletişim becerilerini güçlendirebilir ve kişiye evde destek sağlanmasına yardımcı olabilir.

Yeme bozukluklarının tedavisi genellikle uzun vadeli bir süreçtir ve sabır, destek ve zaman gerektirebilir. Her bireyin ihtiyaçları farklı olduğundan, tedavi planı kişiselleştirilmelidir. Profesyonel bir sağlık uzmanı, kişinin özel durumunu değerlendirerek en uygun tedavi planını belirleyebilir.

Yeme Bozukluğu Tedavisinde Online Terapi Etkili Olur Mu?

Evet, yeme bozukluğunun tedavisinde online terapi etkili olabilir. Özellikle son yıllarda teknolojinin gelişmesiyle birlikte çevrimiçi terapi olarak da adlandırılan bu yöntemler daha popüler hale gelmiştir. Online terapi, yeme bozukluğu olan bireylere bir dizi avantaj sunabilir:

  1. Erişilebilirlik: Online terapi, kişinin konumundan bağımsız olarak erişilebilir. Bu, yeme bozukluğu olan kişiler için tedaviye ulaşmayı daha kolay hale getirebilir, özellikle de kırsal veya uzak bölgelerde yaşayanlar için.

  2. Gizlilik ve Rahatlık: Evde veya kişinin tercih ettiği herhangi bir yerde online terapi almak, daha fazla gizlilik ve konfor sağlayabilir. Bu, kişinin tedaviye daha rahat ve açık bir şekilde katılmasına yardımcı olabilir.

  3. Esneklik: Çevrimiçi terapi genellikle daha esnek randevu saatleri sunabilir. Bu, kişinin mevcut programına ve yaşam tarzına daha iyi uymasını sağlayabilir.

  4. Çeşitli Tedavi Seçenekleri: Online terapi, video görüşmeleri, telefon görüşmeleri, metin tabanlı terapi veya çevrimiçi terapi platformları gibi çeşitli formatlarda sunulabilir. Bu da kişinin tercihlerine ve ihtiyaçlarına daha iyi uyum sağlayabilir.

  5. Uzman Seçimi: Çevrimiçi terapi, kişinin ihtiyaçlarına en uygun psikolog seçme konusunda daha fazla seçenek sunabilir. Farklı coğrafi bölgelerdeki uzmanlara erişim, kişinin ihtiyacı olan uzmanlık alanına daha iyi uygun olabilir.

Ancak, çevrimiçi terapinin etkili olabilmesi için bazı önemli faktörler vardır. Öncelikle, terapistin yeterli derecede uzman olması önemlidir. Ayrıca, kişinin güvenliği ve gizliliği için güvenli bir çevrimiçi platformun kullanılması gerekmektedir. Son olarak, kişinin çevrimiçi terapiye uygunluğu değerlendirilmeli ve bu yöntemin ihtiyaçlarına uygun olup olmadığına karar verilmelidir.

Özetlemek gerekirse, doğru koşullar altında çevrimiçi terapi yeme bozukluğunun tedavisinde etkili bir seçenek olabilir, ancak her durum kişisel ihtiyaçlara ve tercihlere bağlı olarak değerlendirilmelidir.

 

Trend Kategoriler

GDPR